Historia

Lata 1918-1955

Szkoła Biblijna KUL została formalnie utworzona w 1959 r. decyzją watykańskiej Kongregacji Seminariów i Studiów Uniwersyteckich, jednak jej bazę stanowiła sekcja biblijna Wydziału Teologii KUL, erygowana oficjalnie w 1956 r., choć de facto istniejąca niemal od początku działalności Uniwersytetu, czyli 1918 r. W pierwszych latach po utworzeniu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego wykładowcą przedmiotów biblijnych był ks. prof. Józef Archutowski (1918-1920). Od 1919 r. wykładowcą Biblii był także holenderski kapucyn Edward Fermont. Od 1923 r. studia biblijne organizował ks. prof. Józef Kruszyński, który w latach 1925-1933 pełnił funkcję rektora KUL. Wykłady z biblistyki były prowadzone w języku łacińskim nie tylko przez Edwarda Fermonta (1919-1926, 1945-1949), ale również przez innego holenderskiego kapucyna, Huberta Hoemaekera (1928-1939). W pierwszych latach po wojnie wykładowcami Pisma Świętego byli kapłani lubelscy Henryk Strąkowski i Tomasz Wilczyński (późniejsi biskupi), a także jezuita o. Stanisław Styś, odsunięty w 1952 r. od nauczania przez władze komunistyczne. W 1950 r. zatrudniony został ks. dr Feliks Gryglewicz prowadzący wykłady z Nowego Testamentu, a w 1952 r. pracę w KUL rozpoczął ks. dr hab. Stanisław Łach. Od 1954 r. wykłady na KUL rozpoczął ks. dr Eugeniusz Dąbrowski, pierwszy w Polsce doktor nauk biblijnych Papieskiego Instytutu Biblijnego w Rzymie.


Lata 1956-1976

Po „odwilży” w 1956 r. na uczelnię mógł powrócić o. Stanisław Styś SJ. W tym też roku dokonanano reorganizacji studiów biblijnych KUL. Ks. prof. dr hab. Stanisław Łach został został pierwszym dyrektorem nowej jednostki zwanej „Szkołą Biblijną”. Funkcję tę sprawował nieprzerwanie przez kolejnych 20 lat (1956–1976). Po reorganizacji, od roku 1956 sekcja biblijna liczyła pięć katedr, kierowanych przez samodzielnych pracowników nauki:

  1. Katedra Egzegezy Starego Testamentu (ks. prof. dr Stanisław Łach)
  2. Katedra Egzegezy Nowego Testamentu (ks. prof. dr Eugeniusz Dąbrowski)
  3. Katedra Teologii Biblijnej (doc. dr Stanisław Styś SJ)
  4. Katedra Archeologii Biblijnej (ks. doc. dr Feliks Gryglewicz)
  5. Katedra Filologii Biblijnej (doc. dr Stanisław Styś SJ)

Po śmierci o. dr Stanisława Stysia w 1959 r. i wycofaniu się z pracy na KUL w tym samym roku ks. prof. Eugeniusza Dąbrowskiego zaproszono do pracy od 1960 r. ks. dra hab. Jana Stępnia, a od 1962 r. wykłady zlecone podjęli – o. doc. Augustyn Jankowski OSB z Tyńca, o. dr Józef Paściak OP z Krakowa i ks. doc. Stanisław Grzybek z ATK. W tym czasie zwiększono liczbę wykładów i przedłużono czas studiów do czterech lat, aby w pełni realizować program Biblicum. Wprowadzono także wymóg, że wykładowcami Lubelskiej Szkoły Biblijnej mogli być tylko absolwenci Papieskiego Instytutu Biblijnego w Rzymie. W 1961 r. został zatrudniony ks. dr Józef Kudasiewicz, który w czasie studiów rzymskich (1959–1961) osiągnął tytuł candidatus addoctoratum. W roku następnym (1962) dołączył do grona wykładowców Szkoły Biblijnej ks. dr Kazimierz Romaniuk, drugi po ks. Dąbrowskim doktor nauk biblijnych. Dyrektor Lubelskiej Szkoły Biblijnej ks. prof. Stanisław Łach angażował zdolniejszych absolwentów szkoły w charakterze asystentów, umożliwiając im specjalizację w Rzymie. Tak w 1964 r. rozpoczął pracę przy Katedrze Filologii Biblijnej ks. mgr Stanisław Cinal SAC; prowadził on (do 1971 r.) wykłady z języków biblijnych i orientalnych. Ks. dr Marian Filipiak był od 1966 r. asystentem przy Katedrze Egzegezy Starego Testamentu; po habilitacji w 1974 r. pracował na KUL-u do 1984 r. W 1966 r. zaczął pracę na KUL ks. dr Lech Stachowiak, wszechstronnie wykształcony absolwent biblistyki na Uniwersytecie we Fryburgu Szwajcarskim, który uzyskał doktorat nauk biblijnych Papieskiego Instytutu Biblijnego w Rzymie. Rozpoczął on pracę przy Katedrze Egzegezy Starego Testamentu, którą objął po odejściu ks. Stanisława Łacha na emeryturę. W 1967 r. pracę w KUL rozpoczął o. Hugolin Langkammer OFM przy  Katedrze Egzegezy Nowego Testamentu, który był również doktorem nauk biblijnych. Do tego zespołu dołączyli także w 1969 r. ks. dr Jan Szlaga, w 1972 r. ks. dr Józef Homerski, w 1976 r. ks. dr Antoni Tronina. Choć liczba katedr nie zmieniła się w tym czasie, to jednak zwiększyła się ich obsada i zakres działalności:

  1. Katedra Egzegezy Starego Testamentu (ks. prof. dr hab. Stanisław Łach, ks. doc. dr hab. Józef Homerski, ks. dr hab. Marian Filipiak);
  2. Katedra Egzegezy Nowego Testamentu (ks. prof. dr Feliks Gryglewicz, ks. doc. dr hab. Józef Kudasiewicz, ks. dr Jan Szlaga);
  3. Katedra Teologii Biblijnej (ks. doc. dr hab. Kazimierz Romaniuk);
  4. Katedra Filologii Biblijnej (ks. prof. dr hab. Lech R. Stachowiak);
  5. Katedra Geografi i i Archeologii Biblijnej (doc. dr hab. Hugolin Langkammer OFM)

Podczas wizyty w Rzymie na przełomie 1971 i 1972 r. kierownik Szkoły Biblijnej KUL omówił program jej działania z prefektem Kongregacji Nauczania (kard. Gabriel-Marie Garrone), rektorem Papieskiego Instytutu Biblijnego (ks. Carlo Maria Martini SJ) i p.o. sekretarza Papieskiej Komisji Biblijnej (o. Benjamin Wambacq OPraem.). Przy tej okazji ks. Łach złożył sprawozdanie z działalności sekcji biblijnej KUL. Rozmówcy wyrazili uznanie dla działalności szkoły i uczynili wiele sugestii na temat dalszego jej rozwoju. Postulaty te, dotyczące m.in. utworzenia nowych katedr, zawierał także list kard. Garrone do rektora KUL. Niedługo po tym wydarzeniu (czerwiec 1972) prof. Martini powtórzył je podczas swej wizyty na KUL. Aby dostosować program Szkoły Biblijnej KUL do programu rzymskiego Biblicum, przedłużono czas studiów o jeden rok, służący przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Bibliści w programie swych zajęć od roku II mieli wszystkie główne i pomocnicze dyscypliny biblijne, wymagane w prawie kościelnym dla przyszły chwykładowców Pisma Świętego. Od introdukcji ogólnej i szczegółowej przechodzili więc stopniowo do egzegezy Starego i Nowego Testamentu. Zwieńczeniem była teologia biblijna obu Testamentów. Nadto w programie studiów uwzględniane były zagadnienia pism qumrańskich, zgodnie z ówczesną tendencją biblistyki światowej. Obowiązkowy był też wykład z języka aramejskiego Biblii oraz dodatkowo jednego z języków orientalnych (syryjski, ugarycki, akadyjski czy też arabski). Nacisk na studia filologiczne był charakterystyczny dla lubelskiej szkoły biblijnej, w której od początku istniała Katedra Filologii Biblijnej.

Praca na seminariach naukowych z biblistyki obejmowała dwa aspekty. Pierwszy to referowanie prac seminaryjnych, magisterskich i doktorskich zarówno przez studentów stacjonarnych, jak i dojeżdżających uczestników kursu doktoranckiego.Tematyka prac dyplomowych ze Starego Testamentu dotyczyła bądź to kluczowych zagadnień teologicznych, bądź też problemów filologiczno-egzegetycznych poszczególnych ksiąg natchnionych. Prace z Nowego Testamentu poruszały często problematykę qumrańską, ale też kwestie związane z symboliką i teologią Ewangelii. Natomiast ćwiczenia naukowe obejmowały recenzje ważniejszych pozycji książkowych, ukazujących się w Polsce i za granicą, oraz krytyczne analizy tekstów biblijnych.

W tym okresie ks. Eugeniusz Dąbrowski zasłużył się też jako redaktor dwutomowej Podręcznej encyklopedii biblijnej (Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1960), której autorami byli niemal wszyscy pracownicy sekcji biblijnej KUL. Z kolei o. AugustynJankowski OSB zajął się redakcją Biblii Tysiąclecia (Poznań: Pallottinum), wzorowanej na Bible de Jérusalem. Dzieło to, zainicjowane podczas jego pracy w Szkole Biblijnej KUL (1962/1963), mogło się ukazać drukiem tuż przedMillennium Chrztu Polski, w 1965 r., dzięki pracy zespołowej kilkudziesięciuosób. W roku 1976 ks. prof. Stanisław Łach przeszedł na emeryturę zamykając istotny okres tworzenia się Lubelskiej Szkoły Biblijnej.


Lata 1976-1982

Wielkim wydarzeniem w życiu Szkoły Biblijnej KUL był jubileusz jej XX-lecia, obchodzony uroczyście w dniach 7–12 grudnia 1976 r. w łączności z V Tygodniem Biblijnym, który był poświęcony adhortacji Pawła VI Ewangelii nuntiandi. W uroczystości brał udział kard. Karol Wojtyła jako przewodniczący Komisji Episkopatu do spraw Nauki Katolickiej. Uczestniczyli w niej także Wielki Kanclerz KUL bp Bolesław Pylak, rektor o. Mieczysław Albert Krąpiec i dziekan Wydziału Teologii ks. Edward Kopeć. Kardynał Wojtyła w zakończeniu swej homilii wyraził życzenie, aby „wszystkie prace Szkoły Biblijnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego dobrze przysłużyły się dziełu ewangelizacji w Polsce i świecie współczesnym”.

Życzenie kard. Wojtyły stało się programem nowego dyrektora szkoły – o. prof. dr. hab. Hugolina Langkammera OFM, który sprawował tę funkcję w latach 1976-1982.

Po reorganizacji Szkoły Biblijnej KUL w 1977 r. praca naukowo-dydaktyczna skupiała się wokół sześciu katedr:

  1. Katedra Egzegezy Ksiąg Historycznych i Dydaktycznych Starego Testamentu (ks. prof. dr hab. Lech Stachowiak, ks. dr Antoni Tronina);
  2. Katedra Egzegezy Ksiąg Prorockich Starego Testamentu (ks. doc. dr hab. Józef Homerski);
  3. Katedra Egzegezy Pism Narracyjnych Nowego Testamentu (ks. prof. dr Feliks Gryglewicz, ks. dr hab. Jan Szlaga);
  4. Katedra Egzegezy Pism Apostolskich Nowego Testamentu (o. prof. dr hab. Hugolin Langkammer OFM);
  5. Katedra Teologii Biblijnej Starego Testamntu (ks. doc. dr hab. Marian Filipiak);
  6. Katedra Teologii Biblijnej Nowego Testamentu (ks. doc. dr hab. Józef Kudasiewicz)

W 1977 r. po uzyskaniu doktoratu biblijnego w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie rozpoczął pracę w Szkole Biblijnej KUL ks. dr Ryszard Rubinkiewicz SDB, najpierw jako stażysta przy katedrze o. prof. Hugolina Langkammera. Kiedy z kolei ks. dr Antoni Tronina wyjechał na Biblicum, na jego miejsce zatrudniono w 1978 r. ks. dra Huberta Ordona SDS. Konstytucja apostolska Jana Pawła II Sapientia christiana z 1979 r. zmusiła pracowników Szkoły Biblijnej do opracowania nowego planu studiów. W związku z wprowadzeniem na kursie zwyczajnym teologii ćwiczeń z  biblistyki zaszła potrzeba zatrudnienia nowej osoby – w charakterze stażystki przyjęto więc do grona wykładowców Pisma Świętego pierwszą kobietę – p. mgr. lic. Urszulę Szwarc, doktorantkę ks. prof. Homerskiego. Liczba magisteriów pisanych na seminariach z biblistyki ciągle wzrastała: w roku akademickim 1979/1980 było ich 34, a w roku następnym – 36. Instytut liczył 12 studentów: na roku I i II po trzy osoby, na roku III sześć osób. Także liczba rozpraw doktorskich znacząco wzrosła: w latach 1978–1981 było ich 15.

W 1981 r. oficjalnie została zatwierdzona nowa nazwa Szkoły Biblijnej KUL, a mianowicie: Instytut Nauk Biblijnych KUL. Nazwa ta podkreśla ścisłą więź biblistyki lubelskiej z Papieskim Instytutem Biblijnym w Rzymie.


Lata 1982-1988

W 1982 r. nowym dyrektorem Instytutu Nauk Biblijnych został ks. prof. dr hab. Józef Kudasiewicz. Po trudnym okresie stanu wojennego w Polsce liczba absolwentów studiów biblijnych spadła w znaczący sposób: dyplomy magisterskie w 1982 r. odebrało 31 osób, ale w roku następnym już tylko 23 osoby. Grono studentów Instytutu Nauk Biblijnych (kurs licencjacko-doktorancki) liczyło w roku akademickim 1981/1982 zaledwie dziewięć osób (po trzy na każdym roku). Nowy dyrektor Instytutu Nauk Biblijnych KUL, starał się od początku ukierunkować duszpastersko pracę naukową wykładowców. Jego pierwszą inicjatywą w tym względzie było czterotomowe dzieło zbiorowe Komentarze