{"id":66,"date":"2020-10-20T16:40:38","date_gmt":"2020-10-20T16:40:38","guid":{"rendered":"http:\/\/verbumsacrum.pl\/?page_id=66"},"modified":"2026-03-28T09:46:21","modified_gmt":"2026-03-28T09:46:21","slug":"historia-lubelska-szkola-biblijna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/?page_id=66","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"\n

Lata 1918-1955<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szko\u0142a Biblijna KUL zosta\u0142a formalnie utworzona w 1959 r. decyzj\u0105 watyka\u0144skiej Kongregacji Seminari\u00f3w i Studi\u00f3w Uniwersyteckich, jednak jej baz\u0119 stanowi\u0142a sekcja biblijna Wydzia\u0142u Teologii KUL, erygowana oficjalnie w 1956 r., cho\u0107 de facto <\/em>istniej\u0105ca niemal od pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci Uniwersytetu, czyli 1918 r. W pierwszych latach po utworzeniu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego wyk\u0142adowc\u0105 przedmiot\u00f3w biblijnych by\u0142 ks. prof. J\u00f3zef Archutowski (1918-1920). Od 1919 r. wyk\u0142adowc\u0105 Biblii by\u0142 tak\u017ce holenderski kapucyn Edward Fermont. Od 1923 r. studia biblijne organizowa\u0142 ks. prof. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski, kt\u00f3ry w latach 1925-1933 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 rektora KUL. Wyk\u0142ady z biblistyki by\u0142y prowadzone w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim nie tylko przez Edwarda Fermonta (1919-1926, 1945-1949), ale r\u00f3wnie\u017c przez innego holenderskiego kapucyna, Huberta Hoemaekera (1928-1939). W pierwszych latach po wojnie wyk\u0142adowcami Pisma \u015awi\u0119tego byli kap\u0142ani lubelscy Henryk Str\u0105kowski i Tomasz Wilczy\u0144ski (p\u00f3\u017aniejsi biskupi), a tak\u017ce jezuita o. Stanis\u0142aw Sty\u015b, odsuni\u0119ty w 1952 r. od nauczania przez w\u0142adze komunistyczne. W 1950 r. zatrudniony zosta\u0142 ks. dr Feliks Gryglewicz prowadz\u0105cy wyk\u0142ady z Nowego Testamentu, a w 1952 r. prac\u0119 w KUL rozpocz\u0105\u0142 ks. dr hab. Stanis\u0142aw \u0141ach. Od 1954 r. wyk\u0142ady na KUL rozpocz\u0105\u0142 ks. dr Eugeniusz D\u0105browski, pierwszy w Polsce doktor nauk biblijnych Papieskiego Instytutu Biblijnego w Rzymie. <\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Lata 1956-1976<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po \u201eodwil\u017cy\u201d w 1956 r. na uczelni\u0119 m\u00f3g\u0142 powr\u00f3ci\u0107 o. Stanis\u0142aw Sty\u015b SJ. W tym te\u017c roku dokonanano reorganizacji studi\u00f3w biblijnych KUL. Ks. prof. dr hab. Stanis\u0142aw \u0141ach<\/strong> zosta\u0142 zosta\u0142 pierwszym dyrektorem nowej jednostki zwanej „Szko\u0142\u0105 Biblijn\u0105”. Funkcj\u0119 t\u0119 sprawowa\u0142 nieprzerwanie przez kolejnych 20 lat (1956\u20131976). Po reorganizacji, od roku 1956 sekcja biblijna liczy\u0142a pi\u0119\u0107 katedr, kierowanych przez samodzielnych pracownik\u00f3w nauki:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Katedra Egzegezy Starego Testamentu (ks. prof. dr Stanis\u0142aw \u0141ach) <\/li>\n\n\n\n
  2. Katedra Egzegezy Nowego Testamentu (ks. prof. dr Eugeniusz D\u0105browski) <\/li>\n\n\n\n
  3. Katedra Teologii Biblijnej (doc. dr Stanis\u0142aw Sty\u015b SJ) <\/li>\n\n\n\n
  4. Katedra Archeologii Biblijnej (ks. doc. dr Feliks Gryglewicz) <\/li>\n\n\n\n
  5. Katedra Filologii Biblijnej (doc. dr Stanis\u0142aw Sty\u015b SJ)<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Po \u015bmierci o. dr Stanis\u0142awa Stysia w 1959 r. i wycofaniu si\u0119 z pracy na KUL w tym samym roku ks. prof. Eugeniusza D\u0105browskiego zaproszono do pracy od 1960 r. ks. dra hab. Jana St\u0119pnia, a od 1962 r. wyk\u0142ady zlecone podj\u0119li \u2013 o. doc. Augustyn Jankowski OSB z Ty\u0144ca, o. dr J\u00f3zef Pa\u015bciak OP z Krakowa i ks. doc. Stanis\u0142aw Grzybek z ATK. W tym czasie zwi\u0119kszono liczb\u0119 wyk\u0142ad\u00f3w i przed\u0142u\u017cono czas studi\u00f3w do czterech lat, aby w pe\u0142ni realizowa\u0107 program Biblicum. Wprowadzono tak\u017ce wym\u00f3g, \u017ce wyk\u0142adowcami Lubelskiej Szko\u0142y Biblijnej mogli by\u0107 tylko absolwenci Papieskiego Instytutu Biblijnego w Rzymie. W 1961 r. zosta\u0142 zatrudniony ks. dr J\u00f3zef Kudasiewicz, kt\u00f3ry w czasie studi\u00f3w rzymskich (1959\u20131961) osi\u0105gn\u0105\u0142 tytu\u0142 candidatus addoctoratum<\/em>. W roku nast\u0119pnym (1962) do\u0142\u0105czy\u0142 do grona wyk\u0142adowc\u00f3w Szko\u0142y Biblijnej ks. dr Kazimierz Romaniuk, drugi po ks. D\u0105browskim doktor nauk biblijnych. Dyrektor Lubelskiej Szko\u0142y Biblijnej ks. prof. Stanis\u0142aw \u0141ach anga\u017cowa\u0142 zdolniejszych absolwent\u00f3w szko\u0142y w charakterze asystent\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105c im specjalizacj\u0119 w Rzymie. Tak w 1964 r. rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 przy Katedrze Filologii Biblijnej ks. mgr Stanis\u0142aw Cinal SAC; prowadzi\u0142 on (do 1971 r.) wyk\u0142ady z j\u0119zyk\u00f3w biblijnych i orientalnych. Ks. dr Marian Filipiak by\u0142 od 1966 r. asystentem przy Katedrze Egzegezy Starego Testamentu; po habilitacji w 1974 r. pracowa\u0142 na KUL-u do 1984 r. W 1966 r. zacz\u0105\u0142 prac\u0119 na KUL ks. dr Lech Stachowiak, wszechstronnie wykszta\u0142cony absolwent biblistyki na Uniwersytecie we Fryburgu Szwajcarskim, kt\u00f3ry uzyska\u0142 doktorat nauk biblijnych Papieskiego Instytutu Biblijnego w Rzymie. Rozpocz\u0105\u0142 on prac\u0119 przy Katedrze Egzegezy Starego Testamentu, kt\u00f3r\u0105 obj\u0105\u0142 po odej\u015bciu ks. Stanis\u0142awa \u0141acha na emerytur\u0119. W 1967 r. prac\u0119 w KUL rozpocz\u0105\u0142 o. Hugolin Langkammer OFM przy  Katedrze Egzegezy Nowego Testamentu, kt\u00f3ry by\u0142 r\u00f3wnie\u017c doktorem nauk biblijnych. Do tego zespo\u0142u do\u0142\u0105czyli tak\u017ce w 1969 r. ks. dr Jan Szlaga, w 1972 r. ks. dr J\u00f3zef Homerski, w 1976 r. ks. dr Antoni Tronina. Cho\u0107 liczba katedr nie zmieni\u0142a si\u0119 w tym czasie, to jednak zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 ich obsada i zakres dzia\u0142alno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. Katedra Egzegezy Starego Testamentu (ks. prof. dr hab. Stanis\u0142aw \u0141ach, ks. doc. dr hab. J\u00f3zef Homerski, ks. dr hab. Marian Filipiak); <\/li>\n\n\n\n
    2. Katedra Egzegezy Nowego Testamentu (ks. prof. dr Feliks Gryglewicz, ks. doc. dr hab. J\u00f3zef Kudasiewicz, ks. dr Jan Szlaga); <\/li>\n\n\n\n
    3. Katedra Teologii Biblijnej (ks. doc. dr hab. Kazimierz Romaniuk);<\/li>\n\n\n\n
    4. Katedra Filologii Biblijnej (ks. prof. dr hab. Lech R. Stachowiak);<\/li>\n\n\n\n
    5. Katedra Geografi i i Archeologii Biblijnej (doc. dr hab. Hugolin Langkammer OFM)<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      Podczas wizyty w Rzymie na prze\u0142omie 1971 i 1972 r. kierownik Szko\u0142y Biblijnej KUL om\u00f3wi\u0142 program jej dzia\u0142ania z prefektem Kongregacji Nauczania (kard. Gabriel-Marie Garrone), rektorem Papieskiego Instytutu Biblijnego (ks. Carlo Maria Martini SJ) i p.o. sekretarza Papieskiej Komisji Biblijnej (o. Benjamin Wambacq OPraem.). Przy tej okazji ks. \u0141ach z\u0142o\u017cy\u0142 sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci sekcji biblijnej KUL. Rozm\u00f3wcy wyrazili uznanie dla dzia\u0142alno\u015bci szko\u0142y i uczynili wiele sugestii na temat dalszego jej rozwoju. Postulaty te, dotycz\u0105ce m.in. utworzenia nowych katedr, zawiera\u0142 tak\u017ce list kard. Garrone do rektora KUL. Nied\u0142ugo po tym wydarzeniu (czerwiec 1972) prof. Martini powt\u00f3rzy\u0142 je podczas swej wizyty na KUL. Aby dostosowa\u0107 program Szko\u0142y Biblijnej KUL do programu rzymskiego Biblicum, przed\u0142u\u017cono czas studi\u00f3w o jeden rok, s\u0142u\u017c\u0105cy przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Bibli\u015bci w programie swych zaj\u0119\u0107 od roku II mieli wszystkie g\u0142\u00f3wne i pomocnicze dyscypliny biblijne, wymagane w prawie ko\u015bcielnym dla przysz\u0142y chwyk\u0142adowc\u00f3w Pisma \u015awi\u0119tego. Od introdukcji og\u00f3lnej i szczeg\u00f3\u0142owej przechodzili wi\u0119c stopniowo do egzegezy Starego i Nowego Testamentu. Zwie\u0144czeniem by\u0142a teologia biblijna obu Testament\u00f3w. Nadto w programie studi\u00f3w uwzgl\u0119dniane by\u0142y zagadnienia pism qumra\u0144skich, zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 tendencj\u0105 biblistyki \u015bwiatowej. Obowi\u0105zkowy by\u0142 te\u017c wyk\u0142ad z j\u0119zyka aramejskiego Biblii oraz dodatkowo jednego z j\u0119zyk\u00f3w orientalnych (syryjski, ugarycki, akadyjski czy te\u017c arabski). Nacisk na studia filologiczne by\u0142 charakterystyczny dla lubelskiej szko\u0142y biblijnej, w kt\u00f3rej od pocz\u0105tku istnia\u0142a Katedra Filologii Biblijnej. <\/p>\n\n\n\n

      Praca na seminariach naukowych z biblistyki obejmowa\u0142a dwa aspekty. Pierwszy to referowanie prac seminaryjnych, magisterskich i doktorskich zar\u00f3wno przez student\u00f3w stacjonarnych, jak i doje\u017cd\u017caj\u0105cych uczestnik\u00f3w kursu doktoranckiego.Tematyka prac dyplomowych ze Starego Testamentu dotyczy\u0142a b\u0105d\u017a to kluczowych zagadnie\u0144 teologicznych, b\u0105d\u017a te\u017c problem\u00f3w filologiczno-egzegetycznych poszczeg\u00f3lnych ksi\u0105g natchnionych. Prace z Nowego Testamentu porusza\u0142y cz\u0119sto problematyk\u0119 qumra\u0144sk\u0105, ale te\u017c kwestie zwi\u0105zane z symbolik\u0105 i teologi\u0105 Ewangelii. Natomiast \u0107wiczenia naukowe obejmowa\u0142y recenzje wa\u017cniejszych pozycji ksi\u0105\u017ckowych, ukazuj\u0105cych si\u0119 w Polsce i za granic\u0105, oraz krytyczne analizy tekst\u00f3w biblijnych. <\/p>\n\n\n\n

      W tym okresie ks. Eugeniusz D\u0105browski zas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 te\u017c jako redaktor dwutomowej Podr\u0119cznej encyklopedii biblijnej<\/em> (Pozna\u0144: Ksi\u0119garnia \u015bw. Wojciecha, 1960), kt\u00f3rej autorami byli niemal wszyscy pracownicy sekcji biblijnej KUL. Z kolei o. AugustynJankowski OSB zaj\u0105\u0142 si\u0119 redakcj\u0105 Biblii Tysi\u0105clecia<\/em> (Pozna\u0144: Pallottinum), wzorowanej na Bible de J\u00e9rusalem<\/em>. Dzie\u0142o to, zainicjowane podczas jego pracy w Szkole Biblijnej KUL (1962\/1963), mog\u0142o si\u0119 ukaza\u0107 drukiem tu\u017c przedMillennium Chrztu Polski, w 1965 r., dzi\u0119ki pracy zespo\u0142owej kilkudziesi\u0119ciuos\u00f3b. W roku 1976 ks. prof. Stanis\u0142aw \u0141ach przeszed\u0142 na emerytur\u0119 zamykaj\u0105c istotny okres tworzenia si\u0119 Lubelskiej Szko\u0142y Biblijnej.<\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n

      Lata 1976-1982 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Wielkim wydarzeniem w \u017cyciu Szko\u0142y Biblijnej KUL by\u0142 jubileusz jej XX-lecia, obchodzony uroczy\u015bcie w dniach 7\u201312 grudnia 1976 r. w \u0142\u0105czno\u015bci z V Tygodniem Biblijnym, kt\u00f3ry by\u0142 po\u015bwi\u0119cony adhortacji Paw\u0142a VI Ewangelii nuntiandi<\/em>. W uroczysto\u015bci bra\u0142 udzia\u0142 kard. Karol Wojty\u0142a jako przewodnicz\u0105cy Komisji Episkopatu do spraw Nauki Katolickiej. Uczestniczyli w niej tak\u017ce Wielki Kanclerz KUL bp Boles\u0142aw Pylak, rektor o. Mieczys\u0142aw Albert Kr\u0105piec i dziekan Wydzia\u0142u Teologii ks. Edward Kope\u0107. Kardyna\u0142 Wojty\u0142a w zako\u0144czeniu swej homilii wyrazi\u0142 \u017cyczenie, aby \u201ewszystkie prace Szko\u0142y Biblijnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego dobrze przys\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 dzie\u0142u ewangelizacji w Polsce i \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym\u201d.<\/p>\n\n\n\n

      \u017byczenie kard. Wojty\u0142y sta\u0142o si\u0119 programem nowego dyrektora szko\u0142y \u2013 o. prof. dr. hab. Hugolina Langkammera OFM<\/strong>, kt\u00f3ry sprawowa\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 w latach 1976-1982. <\/p>\n\n\n\n

      Po reorganizacji Szko\u0142y Biblijnej KUL w 1977 r. praca naukowo-dydaktyczna skupia\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 sze\u015bciu katedr:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. Katedra Egzegezy Ksi\u0105g Historycznych i Dydaktycznych Starego Testamentu (ks. prof. dr hab. Lech Stachowiak, ks. dr Antoni Tronina); <\/li>\n\n\n\n
      2. Katedra Egzegezy Ksi\u0105g Prorockich Starego Testamentu (ks. doc. dr hab. J\u00f3zef Homerski); <\/li>\n\n\n\n
      3. Katedra Egzegezy Pism Narracyjnych Nowego Testamentu (ks. prof. dr Feliks Gryglewicz, ks. dr hab. Jan Szlaga); <\/li>\n\n\n\n
      4. Katedra Egzegezy Pism Apostolskich Nowego Testamentu (o. prof. dr hab. Hugolin Langkammer OFM); <\/li>\n\n\n\n
      5. Katedra Teologii Biblijnej Starego Testamntu (ks. doc. dr hab. Marian Filipiak); <\/li>\n\n\n\n
      6. Katedra Teologii Biblijnej Nowego Testamentu (ks. doc. dr hab. J\u00f3zef Kudasiewicz)<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        W 1977 r. po uzyskaniu doktoratu biblijnego w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Szkole Biblijnej KUL ks. dr Ryszard Rubinkiewicz SDB, najpierw jako sta\u017cysta przy katedrze o. prof. Hugolina Langkammera. Kiedy z kolei ks. dr Antoni Tronina wyjecha\u0142 na Biblicum, na jego miejsce zatrudniono w 1978 r. ks. dra Huberta Ordona SDS. Konstytucja apostolska Jana Paw\u0142a II Sapientia christiana<\/em> z 1979 r. zmusi\u0142a pracownik\u00f3w Szko\u0142y Biblijnej do opracowania nowego planu studi\u00f3w. W zwi\u0105zku z wprowadzeniem na kursie zwyczajnym teologii \u0107wicze\u0144 z  biblistyki zasz\u0142a potrzeba zatrudnienia nowej osoby \u2013 w charakterze sta\u017cystki przyj\u0119to wi\u0119c do grona wyk\u0142adowc\u00f3w Pisma \u015awi\u0119tego pierwsz\u0105 kobiet\u0119 \u2013 p. mgr. lic. Urszul\u0119 Szwarc, doktorantk\u0119 ks. prof. Homerskiego. Liczba magisteri\u00f3w pisanych na seminariach z biblistyki ci\u0105gle wzrasta\u0142a: w roku akademickim 1979\/1980 by\u0142o ich 34, a w roku nast\u0119pnym \u2013 36. Instytut liczy\u0142 12 student\u00f3w: na roku I i II po trzy osoby, na roku III sze\u015b\u0107 os\u00f3b. Tak\u017ce liczba rozpraw doktorskich znacz\u0105co wzros\u0142a: w latach 1978\u20131981 by\u0142o ich 15.<\/p>\n\n\n\n

        W 1981 r. oficjalnie zosta\u0142a zatwierdzona nowa nazwa Szko\u0142y Biblijnej KUL, a mianowicie: Instytut Nauk Biblijnych KUL. Nazwa ta podkre\u015bla \u015bcis\u0142\u0105 wi\u0119\u017a biblistyki lubelskiej z Papieskim Instytutem Biblijnym w Rzymie. <\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        Lata 1982-1988<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        W 1982 r. nowym dyrektorem Instytutu Nauk Biblijnych zosta\u0142 ks. prof. dr hab. J\u00f3zef Kudasiewicz<\/strong>. Po trudnym okresie stanu wojennego w Polsce liczba absolwent\u00f3w studi\u00f3w biblijnych spad\u0142a w znacz\u0105cy spos\u00f3b: dyplomy magisterskie w 1982 r. odebra\u0142o 31 os\u00f3b, ale w roku nast\u0119pnym ju\u017c tylko 23 osoby. Grono student\u00f3w Instytutu Nauk Biblijnych (kurs licencjacko-doktorancki) liczy\u0142o w roku akademickim 1981\/1982 zaledwie dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b (po trzy na ka\u017cdym roku). Nowy dyrektor Instytutu Nauk Biblijnych KUL, stara\u0142 si\u0119 od pocz\u0105tku ukierunkowa\u0107 duszpastersko prac\u0119 naukow\u0105 wyk\u0142adowc\u00f3w. Jego pierwsz\u0105 inicjatyw\u0105 w tym wzgl\u0119dzie by\u0142o czterotomowe dzie\u0142o zbiorowe Komentarze biblijne do czyta\u0144 mszalnych<\/em>, wydane jeszcze przed wybuchem stanu wojennego (Lublin 1981). W jego opracowaniu wzi\u0119li udzia\u0142 bibli\u015bci z KUL, wychodz\u0105c naprzeciw postulatom soborowym. Ks. prof. J\u00f3zef Kudasiewicz pracowa\u0142 jednocze\u015bnie w Instytucie Pastoralnym KUL, opiekuj\u0105c si\u0119 tam Katedr\u0105 Homiletyki. Swe zami\u0142owania duszpasterskie stara\u0142 si\u0119 przekaza\u0107 kolegom i studentom Instytutu Biblijnego. Wsp\u00f3lnie z prof. Feliksem Gryglewiczem, wyda\u0142 on pierwsz\u0105 w Polsce zbiorow\u0105 Teologi\u0119 Nowego Testamentu<\/em>. Jako d\u0142ugoletni ojciec duchowny konwiktu ksi\u0119\u017cy student\u00f3w uwra\u017cliwia\u0142 ich na kerygmat ewangeliczny s\u0142owem i czynem. Jego przyk\u0142ad uprawiania teologii wyry\u0142 trwa\u0142y \u015blad na Instytucie Nauk Biblijnych KUL.<\/p>\n\n\n\n

        Jesieni\u0105 1982 r. Senat Akademicki KUL postanowi\u0142 nada\u0107 ks. prof. Stanis\u0142awowi \u0141achowi medal za zas\u0142ugi dla KUL. Uroczysto\u015b\u0107 odznaczenia tw\u00f3rcy Szko\u0142y Biblijnej mia\u0142a miejsce 22 stycznia 1983 r. w Gorzkowie ko\u0142o Bochni. Wkr\u00f3tce (8 czerwca 1984) ks. \u0141ach odszed\u0142 do wieczno\u015bci, licz\u0105c 78 lat \u017cycia i 53 lata kap\u0142a\u0144stwa. W 1985 r. prac\u0119 w Instytucie Nauk Biblijnych rozpocz\u0105\u0142 ks. doc. dr hab. Stanis\u0142aw Potocki z Przemy\u015bla. W roku akademickim 1986\/1987 obj\u0119\u0142a te\u017c ponownie zaj\u0119cia zlecone p. dr Szwarc, kt\u00f3ra wr\u00f3ci\u0142a z Biblicum. W czerwcu 1988 r. ks. prof. Szlaga otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na biskupa pomocniczego diecezji che\u0142mi\u0144skiej. Jeszcze przez kilka lat jednak kierowa\u0142 katedr\u0105 na KUL. <\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        Lata 1988-2008<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        W 1988 r. nastanowisko dyrektora Instytutu Nauk Biblijnych zosta\u0142 wybrany ks. prof. dr hab. Ryszard Rubinkiewicz SDB<\/strong>. Kiedy rozpoczyna\u0142 on pierwsz\u0105 kadencj\u0119 kierowania zespo\u0142em wyk\u0142adowc\u00f3w, Instytut Nauk Biblijnych prze\u017cywa\u0142 okres szczytowego rozwoju liczebnego: w 1988 r. egzaminy licencjackie zda\u0142o czterech doktorant\u00f3w, a prace magisterskie z biblistyki obroni\u0142y a\u017c 44 osoby. Przez ca\u0142y okres 20 lat kierowania t\u0105 plac\u00f3wk\u0105 ks. prof. Ryszard Rubinkiewicz dba\u0142 o poziom naukowy Instytutu. Sam starannie przygotowany do prowadzenia pracy naukowej stara\u0142 si\u0119 te\u017c umo\u017cliwia\u0107 studentom coraz lepsze warunki takiej pracy. To on zapocz\u0105tkowa\u0142 zamieszczanie w Rocznikach Teologiczno-Kanonicznych<\/em> polskiej bibliografii biblijnej, co p\u00f3\u017aniej przej\u0119li jego uczniowie. On te\u017c stara\u0142 si\u0119 o zakup biblijnych program\u00f3w komputerowych dla pracownik\u00f3w i student\u00f3w Instytutu. Jego zas\u0142ug\u0105 by\u0142o zorganizowanie pierwszych wyjazd\u00f3w studyjnych do Ziemi \u015awi\u0119tej. Okazj\u0105 by\u0142a og\u00f3lnopolska pielgrzymka (26 kwietnia \u2013 5 maja 1992), w kt\u00f3rej wzi\u0119li udzia\u0142 studenci Instytutu Nauk Biblijnych w charakterze przewodnik\u00f3w. Przed wyjazdem ks. Rubinkiewicz zorganizowa\u0142 dla nich kurs przygotowawczy. Od tego czasu takie wyjazdy by\u0142y coraz cz\u0119stsze, co znacznie u\u0142atwi\u0142o studentom przyswojenie praktycznej wiedzy o realiach biblijnych. Najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0105 dyrektora instytutu by\u0142 zbiorowy tom przek\u0142ad\u00f3w apokryf\u00f3w Starego Testamentu, wydany pod jego redakcj\u0105 i w jego opracowaniu. W 1991 r. ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy tom serii Biblia Lubelska.<\/em> W zwi\u0105zku z ci\u0105g\u0142ym rozwojem Instytutu jego dyrektor stara\u0142 si\u0119 anga\u017cowa\u0107 nowych pracownik\u00f3w. Pami\u0119ta\u0142 przy tym o zasadzie, by ka\u017cdy z nich mia\u0142 uko\u0144czony przynajmniej kurs licencjacki na Biblicum. W 1993 r. przyj\u0119to dopracy ks. dra hab. Gabriela Witaszka CSsR, a w 1994 r.  rozpocz\u0119li prac\u0119 w Instytucie ks. dr Waldemar Rakocy CM i o. dr Adam R. Sikora OFM. Liczba pracownik\u00f3w zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 tym samym do czternastu, podczas gdy s\u0142uchaczy kursu licencjacko-doktoranckiego by\u0142o \u0142\u0105cznie 18. Rok 1995 przyni\u00f3s\u0142 nowe anga\u017ce pracownik\u00f3w nauki, uzasadniane reform\u0105 studi\u00f3w na Wydziale Teologii. Prac\u0119 w Instytucie Nauk Biblijnych podj\u0119li wi\u0119c ks. dr Stefan Szymik MSF i ks. dr Henryk Witczyk z Kielc. Po odej\u015bciu w 1996 r. na emerytur\u0119 ks. J\u00f3zefa Homerskiego oraz po \u015bmierci w tym samym roku ks. prof. Lecha Stachowiaka do pracy w Instytucie Nauk Biblijnych zostali przyj\u0119ci dwaj pracownicy: ks. dr hab. Antoni Paciorek i ks. dr Andrzej Kondracki SDB. W 1998 r. do grona pracownik\u00f3w tej plac\u00f3wki do\u0142\u0105czy\u0142 o. dr Andrzej Kiejza OFMCap, zajmuj\u0105c miejsce o. dra Adama R. Sikory OFM, kt\u00f3ry przeszed\u0142 na Wydzia\u0142 Teologii UAM w Poznaniu. Rok p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142 dr Krzysztof Mielcarek, kt\u00f3ry uzyska\u0142 licencjat na Biblicum. Zesp\u00f3\u0142 liczy\u0142 wi\u0119c nadal 14 pracownik\u00f3w. Wkr\u00f3tce powi\u0119kszy si\u0119 on o nast\u0119pne, dobrze przygotowane osoby: ks. dra Miros\u0142awa Stanis\u0142awa Wr\u00f3bla w 2000 r. i ks. dra Stanis\u0142awa Har\u0119zg\u0119 w 2001 r. Z kolei po odej\u015bciu z Instytutu o. Witaszka w 2002 r., zostali zatrudnieni dwaj asystenci: ks. dr Dariusz Dziadosz i ks. dr Wojciech Pikor. W 2004 r. na emerytur\u0119 odeszli o. prof. Hugolin Langkammer OFM i ks. dr Hubert Ordon SDS, ale na ich miejsce wkr\u00f3tce w 2005 r. pojawili si\u0119 dwaj m\u0142odzi asystenci: ks. dr Henryk Drawnel SDB i ks. dr Andrzej Piwowar z diecezji warmi\u0144skiej. W 2005 r. ks. Antoni Paciorek zainicjowa\u0142 now\u0105 seri\u0119 komentarzy pt. „Nowy Komentarz Biblijny”, wydawan\u0105 przez Edycj\u0119 \u015awi\u0119tego Paw\u0142a. Staraniem ks. Drawnela utworzono w tym czasie (2007 r.) dwie nowe serie ksi\u0105\u017ckowe wydawane przez Wydawnictwo KUL: Studia Biblica Lublinensia<\/em> oraz Analecta Biblica Lublinensia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

        W tym czasie najwi\u0119kszego rozwoju w Instytucie Nauk Biblijnych zatrudnionych by\u0142o pi\u0119tnastu pracownik\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 dziesi\u0119ciu katedr:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. Katedra Egzegezy Ksi\u0105g Historycznych i Dydaktycznych Starego Testamentu (ks. prof. dr hab. Antoni Tronina, ks. dr hab. Dariusz Dziadosz);<\/li>\n\n\n\n
        2. Katedra Egzegezy Ksi\u0105g Prorockich Starego Testamentu (ks. dr hab. Wojciech Pikor);<\/li>\n\n\n\n
        3. Katedra Egzegezy Ksi\u0105g Narracyjnych Nowego Testamentu (ks. prof. dr hab. Antoni Paciorek, o. dr Andrzej Kiejza OFMCap);<\/li>\n\n\n\n
        4. Katedra Egzegezy Pism Apostolskich Nowego Testamentu (ks. prof. dr hab. Waldemar Rakocy CM);<\/li>\n\n\n\n
        5. Katedra Filologii Biblijnej (dr hab. Urszula Szwarc, prof. KUL, ks. dr Henryk Drawnel SDB);<\/li>\n\n\n\n
        6. Katedra Literatury Mi\u0119dzytestamentalnej i Nauk Pomocniczych (ks. prof. dr hab. Ryszard Rubinkiewicz SDB, ks. dr hab. Miros\u0142aw Wr\u00f3bel);<\/li>\n\n\n\n
        7. Katedra Teologii Biblijnej Starego Testamentu (dr hab. Krzysztof Mielcarek);<\/li>\n\n\n\n
        8. Katedra Teologii Biblijnej Nowego Testamentu (ks. prof. dr hab. Henryk Witczyk, ks. dr Andrzej Piwowar);<\/li>\n\n\n\n
        9. Katedra Hermeneutyki Biblijnej (ks. dr hab. Stefan Szymik MSF, prof. KUL);<\/li>\n\n\n\n
        10. Katedra Proforystyki Biblijnej (ks. dr hab. Stanis\u0142aw Har\u0119zga).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
          \n\n\n\n

          Lata 2008-2016<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          W latach 2008-2016 funkcj\u0119 dyrektora Instytutu sprawowa\u0142 ks. prof. dr hab. Henryk Witczyk<\/strong>, kt\u00f3ry dba\u0142 o jej rozw\u00f3j dydaktyczny i naukowy w zmieniaj\u0105cych si\u0119 strukturach KUL. Szczeg\u00f3ln\u0105 jego zas\u0142ug\u0105 by\u0142o \u0142\u0105czenie wysokiego poziomu bada\u0144 naukowych z przekazem tre\u015bci biblijnych adresowanym do wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Za\u0142o\u017cenie jeszcze w 2005 r. Dzie\u0142a Biblijnego im. Jana Paw\u0142a II oraz przewodniczenie Stowarzyszeniu Biblist\u00f3w Polskich (od 2013 r.) pozwoli\u0142o na owocn\u0105 realizacj\u0119 tych zada\u0144. Wykorzystanie \u015brodk\u00f3w masowego przekazu w s\u0142u\u017cbie S\u0142owa Bo\u017cego, wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w realizacji audycji na falach Radia Maryja i program\u00f3w w TV Trwam (np. \u201eTelewizyjny Uniwersytet Biblijny\u201d), stanowi tego konkretny przyk\u0142ad. Od 2007 r. zacz\u0119to wydawa\u0107 seri\u0119 monografii „Studia Biblica Lublinensia” oraz materia\u0142\u00f3w z konferencji naukowych „Analecta Biblica Lublinensia”. W 2009 r. „Roczniki Teologiczne. Zeszyt 1: Pismo \u015awi\u0119te” zmieni\u0142y wydawc\u0119 (z Tworzystwa Naukowego KUL na Wydawnictwo KUL), nazw\u0119 (na „Roczniki Biblijne”) oraz ISBN. W 2011 r. czasopismo zmieni\u0142o nazw\u0119 na „The Biblical Annals<\/a>„. W 2010 r. Instytut Nauk Biblijnych KUL sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wydawc\u0105 czasopisma „Verbum Vitae<\/a>„. W 2010 r. wzniowiono wydawanie podr\u0119cznik\u00f3w w serii Materia\u0142y pomocnicze do wyk\u0142ad\u00f3w z biblistyki<\/em>. Podpisano umow\u0119 z Papieskim Instytutem Biblijnym w Rzymie w \u015bwietle kt\u00f3rej studenci I roku (rok propedeutyczny) w Lublinie realizuj\u0105 identyczny program jak studenci roku propedeutycznego w Rzymie. Nadto studenci w Lublinie zdaj\u0105 te same egzaminy, tego samego dnia, z j\u0119zyka hebrajskiego i greckiego, jak studenci Biblicum. Wyniki lubelskiego egzaminu s\u0105 uznawane przez rzymskie Biblicum, co sprawia, i\u017c lubelscy studenci mog\u0105 kontynuowa\u0107 nauk\u0119 w Rzymie z pomini\u0119ciem roku propedeutycznego. Staraniem ks. Witczyka oraz ks. prof. Andrzeja Gieniusza CR z Rzymu uruchomiono program wymiany profesor\u00f3w pomi\u0119dzy lubelskim instytutem a Papieskiem Uniwersytetem Urbania\u0144skim w Rzymie. W tym czasie, po odej\u015bciu z pracy Urszuli Szwarc (2009), o. Andrzeja Kiejzy OFMCap (2012), ks. Antoniego Troniny (emerytura w 2012), ks. Antoniego Paciorka (emerytura w 2012), ks. Wojciecha Popielewskiego OMI (pracowa\u0142 w latach 2011-2012), o. Krzysztofa Bieli\u0144skiego CSsR (pracowa\u0142 w latach 2012-2013), ks. Wojciecha Pikora (2014) i ks. Waldemara Rakocego (2015), w Instytucie zostali zatrudnieni kolejni bibli\u015bci: ks. dr Arnold Zawadzki (od 2009), ks. dr Marcin Kowalski (2011), ks. dr Adam Kubi\u015b (2012), ks. dr Krzysztof Napora SCJ (2012), ks. dr Tomasz B\u0105k (2014) i ks. dr Marcin Zieli\u0144ski (2014).<\/p>\n\n\n\n

          W roku akademickim 2012\/12 struktura instytutu przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

          1. Katedra Ksi\u0105g Historycznych ST<\/strong>
          ks. dr hab. Dariusz Dziadosz \u2013 kierownik<\/em>
          ks. dr hab. Stanis\u0142aw Har\u0119zga, prof. KUL
          ks. dr Krzysztof Napora SCJ
          2. Katedra Ksi\u0105g Prorockich i Sapiencjalnych ST<\/strong>
          ks. dr hab. Wojciech Pikor, prof. KUL – kierownik<\/em>
          ks. dr Andrzej Piwowar
          ks. dr Arnold Zawadzki
          3. Katedra Ksi\u0105g Narracyjnych i Pism Apostolkich NT<\/strong>
          ks. prof. dr hab. Waldemar Rakocy CM – kierownik<\/em>
          ks. dr hab. Stefan Szymik MSF, prof. KUL
          dr hab. Krzysztof Mielcarek, prof. KUL
          4. Katedra Teologii Biblijnej NT<\/strong>
          ks. prof. dr hab. Henryk Witczyk – kierownik<\/em>
          ks. dr Marcin Kowalski
          ks. dr Adam Kubi\u015b
          5. Katedra Filologii Biblijnej i Literatury Mi\u0119dzytestamentalnej<\/strong>
          ks. dr hab. Miros\u0142aw S. Wr\u00f3bel, prof. KUL \u2013 kierownik<\/em>
          ks. dr hab. Henryk Drawnel SDB
          ks. dr Krzysztof Bieli\u0144ski CSsR<\/p>\n\n\n\n

          \n\n\n\n

          Od 2016 r. do dzi\u015b<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Od 2016 r. funkcj\u0119 dyrektora Instytutu Nauk Biblijnych pe\u0142ni ks. prof. dr hab. Miros\u0142aw S. Wr\u00f3bel<\/strong>, pierwszy Polak, kt\u00f3ry obroni\u0142 doktorat na \u00c9cole Biblique w Jerozolimie. Kontynuuje on tradycj\u0119 swoich poprzednik\u00f3w dbaj\u0105c o wysoki poziom naukowy Instytutu i o jego istotn\u0105 rol\u0119 w s\u0142u\u017cbie Ko\u015bcio\u0142owi i Ojczy\u017anie. Ju\u017c w 2007 r. utworzy\u0142 on Kurs Formacji Biblijnej<\/a><\/strong>, kt\u00f3ry w cyklu 3-letnim kszta\u0142ci osoby duchowne i \u015bwieckie w zakresie wiedzy i duchowo\u015bci biblijnej. Celem tego kursu jest nabywanie umiej\u0119tno\u015bci interpretowania tekstu biblijnego i jego aktualizacji, kszta\u0142towanie duchowo\u015bci biblijnej, pomoc w nabywaniu umiej\u0119tno\u015bci wykorzystania Pisma \u015awi\u0119tego w duszpasterstwie, formacja animator\u00f3w Dzie\u0142a Biblijnego w Polsce. Nowy dyrektor kontynuuje i zacie\u015bnia kontakty mi\u0119dzynarodowe, zw\u0142aszcza z Papieskim Instytutem Biblijnym w Rzymie oraz z \u00c9cole Biblique w Jerozolimie. W tym okresie, z inicjatywy ks. Adama Kubisia, pracownicy i studenci zostali zaopatrzeni w najnowszy program biblijny \u201eLogos<\/a>\u201d\/\u201eVerbum<\/a>„, ameryka\u0144skiej firmy Faithlife, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cliwy jest dost\u0119p do najlepszych \u017ar\u00f3de\u0142 i opracowa\u0144 biblijnych oraz mo\u017cliwa jest dydaktyka wykorzystuj\u0105ca najnowsze technologie komputerowe. W 2019 r. ks. Adam Kubi\u015b zainaugurowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eSzko\u0142y DABAR<\/a><\/strong>„, kt\u00f3ra ma na celu \u0142\u0105czenie egzegezy tekstu biblijnego z poznawaniem kontekstu geograficznego, topograficznego, historycznego i kulturowego autor\u00f3w i adresat\u00f3w tekst\u00f3w biblijnych. Szko\u0142a organizuje kursy w r\u00f3\u017cnych ziemiach biblijnych na terytorium dzisiejszego Izraela, Palestyny, Jordanii, Egiptu, Grecji, Turcji, Libanu, Cypru i Malty. W 2020 r. uko\u0144czono rozpocz\u0119t\u0105 w 1958 r. seri\u0119 Komentarzy KUL<\/a>, wydawan\u0105 przez Pallottinum. Autorem ostatniego tomu (Ksi\u0119ga Syracha) by\u0142 emerytowany pracownik Instytutu, o. Hugolin Langkammer OFM. Ks. Wr\u00f3bel wraz z ks. Szymikiem podj\u0119li starania o za\u0142o\u017cenie stowarzyszenia, kt\u00f3rego celem jest pomoc w realizowaniu najwa\u017cniejszych cel\u00f3w Instytutu Nauk Biblijnych KUL oraz wsparcie pracownik\u00f3w i student\u00f3w w ich pracy naukowej, dydaktycznej i ewangelizacyjnej. Starania te zako\u0144czy\u0142y si\u0119 sukcesem i powo\u0142ano do istnienia Stowarzyszenie na rzecz Wspierania Biblistyki \u201eVerbum Sacrum”<\/strong>. Spotkanie za\u0142o\u017cycielskie stowarzyszenia odby\u0142o si\u0119 15 lipca 2020 r. W 2021 r. ks. Henryk Drawnel powo\u0142a\u0142 do istnienia O\u015brodek Studi\u00f3w nad Judaizmem Drugiej \u015awi\u0105tyni<\/strong><\/a>, w kt\u00f3rym prac\u0119 rozpocz\u0119li ks. dr Marcin Biegas oraz dr Micha\u0142 Klukowski. Od pa\u017adziernika 2022 r. prac\u0119 w Sekcji Biblijnej Wydzia\u0142u Teologii KUL rozpocz\u0105\u0142 ks. dr Krzysztof Kinowski<\/a>, absolwent rzymskiego Biblicum. W pa\u017adzierniku 2023 r. powo\u0142ano do istnienia Instytut Nauk Biblijnych, przywracaj\u0105c nazw\u0119 funkcjonuj\u0105c\u0105 ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

          W roku akademickim 2023\/24 struktura instytutu przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:
          1. Katedra Ksi\u0105g Historycznych, Prorockich i Sapiencjalnych<\/strong>
          ks. prof. dr hab. Dariusz Dziadosz \u2013 kierownik<\/em>
          ks. dr hab. Andrzej Piwowar, prof. KUL
          ks. dr hab. Arnold Zawadzki, adiunkt
          ks. dr Krzysztof Napora SCJ, adiunkt
          2. Katedra Egzegezy Ewangelii i Pism Apostolskich<\/strong>
          dr hab. Krzysztof Mielcarek, prof. KUL \u2013 kierownik<\/em>
          ks. prof. dr hab. Stefan Szymik MSF
          ks. dr hab. Adam Kubi\u015b, prof. KUL
          3. Katedra Filologii Biblijnej i Literatury Mi\u0119dzytestamentalnej<\/strong>
          ks. prof. dr hab. Miros\u0142aw S. Wr\u00f3bel \u2013 kierownik<\/em>
          ks. prof. dr hab. Henryk Drawnel SDB
          ks. dr Tomasz B\u0105k, adiunkt
          ks. dr Krzysztof Kinowski, adiunkt
          4. Katedra Teologii Biblijnej i Proforystyki<\/strong>
          ks. prof. dr hab. Henryk Witczyk \u2013 kierownik<\/em>
          ks. dr hab. Marcin Kowalski, prof. KUL
          ks. dr Marcin Zieli\u0144ski, adiunkt<\/p>\n\n\n\n

          Od roku akademickiego 2024\/2025 r. zatrudniony zosta\u0142 ks. dr Piotr Kot. Z ko\u0144cem wrze\u015bnia 2025 r. na emerytur\u0119 przeszed\u0142 ks. prof. dr hab. Henryk Witczyk. Od 1 pa\u017adziernika 2025 r. prac\u0119 w Instytucie Nauk Biblijnych KUL rozpocz\u0105\u0142 ks. dr Tomasz Mazurek<\/a>, absolwent rzymskiego Biblicum. W roku akademickim 2025\/2026 struktura przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

          1. Katedra Ksi\u0105g Historycznych, Prorockich i Sapiencjalnych<\/strong>
          ks. prof. dr hab. Dariusz Dziadosz \u2013 kierownik<\/em>
          ks. dr hab. Andrzej Piwowar, prof. KUL
          ks. dr hab. Arnold Zawadzki, adiunkt
          ks. dr Krzysztof Napora SCJ, adiunkt
          2. Katedra Egzegezy Ewangelii i Pism Apostolskich<\/strong>
          dr hab. Krzysztof Mielcarek, prof. KUL \u2013 kierownik<\/em>
          ks. prof. dr hab. Stefan Szymik MSF
          ks. dr hab. Adam Kubi\u015b, prof. KUL
          3. Katedra Filologii Biblijnej i Literatury Mi\u0119dzytestamentalnej<\/strong>
          ks. prof. dr hab. Miros\u0142aw S. Wr\u00f3bel \u2013 kierownik<\/em>
          ks. prof. dr hab. Henryk Drawnel SDB
          ks. dr Tomasz B\u0105k, adiunkt
          ks. dr Krzysztof Kinowski, adiunkt
          4. Katedra Teologii Biblijnej i Proforystyki<\/strong>
          ks. dr hab. Marcin Kowalski, prof. KUL \u2013 kierownik<\/em>
          ks. dr Marcin Zieli\u0144ski, adiunkt
          ks. dr Piotr Kot, adiunkt
          ks. dr Tomasz Mazurek, asystent <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Lata 1918-1955 Szko\u0142a Biblijna KUL zosta\u0142a formalnie utworzona w 1959 r. decyzj\u0105 watyka\u0144skiej Kongregacji Seminari\u00f3w i Studi\u00f3w Uniwersyteckich, jednak jej baz\u0119 stanowi\u0142a sekcja biblijna Wydzia\u0142u Teologii KUL, erygowana oficjalnie w 1956 r., cho\u0107 de facto istniej\u0105ca niemal od pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci Uniwersytetu, czyli 1918 r. W pierwszych latach po utworzeniu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego wyk\u0142adowc\u0105 przedmiot\u00f3w biblijnych by\u0142 ks. prof. J\u00f3zef Archutowski (1918-1920). Od 1919 r. wyk\u0142adowc\u0105 Biblii by\u0142…<\/p>\n

          Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-66","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/66","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66"}],"version-history":[{"count":85,"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/66\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":573,"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/66\/revisions\/573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/verbumsacrum.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}